هفته ۳۵ بارداری در بخش پایانی سه‌ماهه سوم قرار دارد، اما هنوز «بارداری ترم» محسوب نمی‌شود. بر اساس تعریف کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا، بارداری پیش از ۳۷ هفته کامل در محدوده زایمان زودرس قرار می‌گیرد و هفته‌های ۳۴ تا ۳۶ هفته و ۶ روز «زودرس دیررس» یا Late Preterm محسوب می‌شوند. بنابراین اگر زایمان در هفته ۳۵ آغاز شود، موضوع باید سریعاً توسط تیم مامایی یا پزشکی بررسی شود؛ حتی اگر بسیاری از نوزادان متولدشده در این سن بارداری وضعیت خوبی داشته باشند.
از نظر ظاهری، جنین در این مرحله شباهت زیادی به نوزاد هنگام تولد پیدا کرده است، اما رشد اندام‌های مهم ادامه دارد. NHS طول متوسط جنین را در هفته ۳۵ حدود ۴۶٫۲ سانتی‌متر از سر تا پاشنه ذکر می‌کند. وزن دقیق جنین میان بارداری‌ها متفاوت است و اعداد اینترنتی تنها میانگین هستند؛ برآورد وزن با سونوگرافی نیز دقیقِ مطلق نیست. بنابراین عددی مانند ۲٫۴ یا ۲٫۵ کیلوگرم را نباید معیار سلامت هر جنین دانست و روند رشد در سونوگرافی و ارزیابی پزشک اهمیت بیشتری دارد.
رشد جنین در هفته ۳۵ بارداری چگونه است؟
بخش مهمی از رشد هفته‌های پایانی بارداری به مغز اختصاص دارد. برخلاف تصور رایج که جنین در هفته ۳۵ تقریباً «کاملاً تکامل یافته» است، March of Dimes گزارش می‌کند وزن مغز جنین در این هفته تنها حدود دو سوم وزن آن در هفته‌های ۳۹ تا ۴۰ است. ریه‌ها نیز همچنان مراحل بلوغ را طی می‌کنند. همین مسئله یکی از دلایلی است که در بارداری بدون عارضه، انجام زایمان انتخابی پیش از ۳۹ هفته توصیه نمی‌شود.
جنین در هفته ۳۵ به ذخیره چربی ادامه می‌دهد. افزایش چربی زیرپوستی باعث گردترشدن اندام‌ها و کمک به تنظیم دمای بدن پس از تولد می‌شود. رشد سیستم عصبی نیز ادامه دارد و ارتباط‌های عصبی پیچیده‌تر می‌شوند. بنابراین چند هفته باقی‌مانده صرفاً دوره انتظار برای شروع درد زایمان نیست، بلکه از نظر رشد مغزی و فیزیولوژیک اهمیت واقعی دارد.
بسیاری از جنین‌ها تا این مرحله در وضعیت سر به پایین قرار گرفته‌اند، اما قرار نگرفتن سر در لگن در هفته ۳۵ الزاماً غیرطبیعی نیست. برخی جنین‌ها در هفته‌های بعد تغییر وضعیت می‌دهند. پزشک یا ماما معمولاً در معاینات پایانی وضعیت قرارگیری جنین را بررسی می‌کند و اگر جنین در وضعیت بریچ یا عرضی باقی بماند، درباره گزینه‌های بعدی تصمیم‌گیری می‌شود.
با بزرگ‌ترشدن جنین فضای رحم محدودتر می‌شود و نوع حرکات ممکن است تغییر کند؛ برای مثال حرکت‌های چرخشی بزرگ کمتر و کشش دست‌وپا یا فشارهای موضعی محسوس‌تر شوند. اما این موضوع نباید به کاهش واضح دفعات یا قدرت حرکات منجر شود. NHS تأکید می‌کند که در هفته ۳۵ نیز جنین باید همانند هفته‌های قبل به‌طور منظم حرکت کند و تغییر یا کاهش الگوی معمول حرکات باید فوراً بررسی شود.
به همین دلیل جمله رایج «چون جا کم شده، بچه کمتر حرکت می‌کند» می‌تواند گمراه‌کننده باشد. آنچه ممکن است تغییر کند شکل حرکت است، نه اینکه جنین ناگهان بسیار کم‌تحرک شود. هیچ عدد واحدی برای تمام بارداری‌ها الگوی طبیعی محسوب نمی‌شود؛ شناخت الگوی معمول حرکات جنین خودتان مهم‌تر است. در صورت کاهش واضح حرکات، نباید تا روز بعد منتظر ماند.
بدن مادر در هفته ۳۵ بارداری چه تغییراتی می‌کند؟
بزرگ‌شدن رحم در این هفته می‌تواند فشار قابل توجهی بر مثانه، دستگاه گوارش، عضلات کمر و کف لگن ایجاد کند. تکرر ادرار از علائم شایع است و ممکن است حتی خواب شبانه را مختل کند. اگر تکرر ادرار با سوزش، درد، تب یا تغییر واضح بوی ادرار همراه باشد، باید احتمال عفونت ادراری بررسی شود و نباید آن را صرفاً به بارداری نسبت داد.
کمردرد و فشار لگنی نیز شایع‌اند. افزایش وزن رحم، تغییر مرکز ثقل بدن و شل‌شدن نسبی رباط‌ها می‌تواند ناراحتی کمر و لگن ایجاد کند. پیاده‌روی ملایم، تغییر وضعیت منظم و فعالیت بدنی متناسب با شرایط بارداری می‌تواند در برخی افراد کمک‌کننده باشد. برای بارداری بدون عارضه، ACOG در مجموع دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته را توصیه می‌کند، اما شدت فعالیت باید با وضعیت فرد و توصیه پزشک هماهنگ باشد.
سوزش معده و سوءهاضمه نیز ممکن است در هفته‌های پایانی بیشتر شوند. بزرگ‌شدن رحم فضای معده را محدود می‌کند و تغییرات هورمونی نیز می‌توانند زمینه رفلاکس را افزایش دهند. خوردن وعده‌های کوچک‌تر، پرهیز از خوابیدن بلافاصله پس از غذا و شناسایی غذاهایی که علائم فرد را تشدید می‌کنند، معمولاً از خوردن یک وعده بزرگ راحت‌تر است.
خواب ممکن است به دلیل بزرگی شکم، تکرر ادرار، حرکات جنین و دردهای عضلانی دشوارتر شود. احساس خستگی در این مرحله شایع است، اما ضعف شدید، تنگی نفس غیرعادی، سرگیجه مکرر یا تپش قلب قابل توجه باید با پزشک مطرح شود؛ زیرا مشکلاتی مانند کم‌خونی نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
ورم خفیف مچ و ساق پا، به‌خصوص در پایان روز، در سه‌ماهه سوم نسبتاً شایع است. آنچه اهمیت بیشتری دارد ورم ناگهانی صورت یا دست‌ها، به‌خصوص اگر با سردردی که برطرف نمی‌شود، تاری دید، دیدن لکه‌های نورانی، درد قسمت بالای شکم یا تنگی نفس همراه باشد. این علائم می‌توانند از نشانه‌های پره‌اکلامپسی باشند و به ارزیابی سریع نیاز دارند.
انقباضات هفته ۳۵؛ براکستون‌هیکس است یا زایمان زودرس؟
انقباضات براکستون‌هیکس یا انقباضات تمرینی در هفته ۳۵ شایع‌اند. در این حالت رحم برای مدتی سفت می‌شود و سپس شل می‌شود. این انقباضات معمولاً نامنظم‌اند، به‌تدریج شدیدتر و نزدیک‌تر نمی‌شوند و اغلب درد کمی دارند یا بدون درد هستند. NHS نیز انقباضات براکستون‌هیکس را معمولاً کوتاه، نامنظم و غیرپیشرونده توصیف می‌کند.
در مقابل، انقباضات واقعی زایمان تمایل دارند الگویی منظم‌تر پیدا کنند، قوی‌تر شوند و فاصله آنها کاهش پیدا کند. درد ممکن است در پایین شکم، لگن یا کمر احساس شود. تغییر ترشحات واژن، خروج ترشحات آبکی، خونی یا مخاطی، فشار لگنی و احساس مداوم کمردرد نیز می‌توانند همراه زایمان زودرس باشند.
از آنجا که هفته ۳۵ هنوز قبل از ۳۷ هفته است، هر علامت مشکوک به شروع زایمان باید جدی گرفته شود. ACOG از انقباضات منظم یا مکرر، افزایش فشار لگنی، کمردرد مداوم، تغییر ترشحات و خروج مایع به‌عنوان نشانه‌های احتمالی زایمان زودرس نام می‌برد و توصیه می‌کند در صورت بروز آنها منتظر نمانید و با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
پارگی کیسه آب همیشه به شکل خروج ناگهانی حجم زیادی از مایع نیست و ممکن است تنها به صورت نشت پیوسته و کم‌حجم احساس شود. اگر احتمال می‌دهید مایع آمنیوتیک نشت می‌کند، به‌خصوص در هفته ۳۵، باید برای ارزیابی مراجعه کنید. خونریزی واژینال نیز در این مرحله نباید طبیعی تلقی شود.
اگر نوزاد در ۳۵ هفتگی متولد شود در گروه نوزادان Late Preterm قرار می‌گیرد. این نوزادان نسبت به نوزادان ترم بیشتر در معرض مشکلاتی مانند اختلال تنفس، تغذیه، حفظ دمای بدن و برخی عوارض مرتبط با نارس‌بودن قرار دارند؛ به همین دلیل هر روز و هفته ادامه بارداری سالم اهمیت دارد.
مراقبت‌های مهم در هفته ۳۵ بارداری
ویزیت‌های پایان بارداری معمولاً با فاصله کمتری انجام می‌شوند. پزشک یا ماما فشار خون، وضعیت رشد جنین و سایر شاخص‌های موردنیاز را بر اساس شرایط بارداری بررسی می‌کند. همه زنان باردار به سونوگرافی هفتگی نیاز ندارند؛ تعداد و زمان سونوگرافی‌های اضافی بر اساس بیماری‌های مادر، رشد جنین، وضعیت جفت، مقدار مایع آمنیوتیک و سایر عوامل تعیین می‌شود.
یکی از بررسی‌هایی که به‌زودی مطرح می‌شود، غربالگری استرپتوکوک گروه B یا GBS است. طبق توصیه فعلی ACOG، غربالگری روتین با نمونه‌گیری واژینال و رکتال معمولاً بین هفته ۳۶ و صفر روز تا ۳۷ هفته و ۶ روز انجام می‌شود. بنابراین توصیه قدیمی «تست GBS در هفته ۳۵» برای همه زنان با راهنمای فعلی ACOG تطابق ندارد. اگر آزمایش مثبت باشد، معمولاً آنتی‌بیوتیک مناسب هنگام زایمان تجویز می‌شود تا خطر عفونت زودرس نوزاد کاهش یابد.
هفته ۳۵ همچنین زمان مناسبی برای مرور برنامه زایمان، مسیر بیمارستان، شماره تماس مرکز زایمان و وسایل ضروری است. تاریخ احتمالی زایمان تنها یک تخمین است و شروع زایمان ممکن است پیش یا پس از آن اتفاق بیفتد. با این حال، اگر بارداری سالم باشد، برنامه‌ریزی انتخابی برای زایمان پیش از ۳۹ هفته بدون دلیل پزشکی معمولاً توصیه نمی‌شود.
حرکات جنین نیز باید همچنان مورد توجه قرار گیرد. اگر متوجه شدید جنین نسبت به الگوی معمول خود کمتر حرکت می‌کند، منتظر نوشیدن آب شیرین، خوردن شکلات یا گذشت چند ساعت برای «بیدارشدن جنین» نمانید و طبق دستور تیم مراقبت بارداری اقدام کنید. ACOG می‌گوید در صورت احساس کاهش حرکت، ممکن است پزشک شمارش حرکات یا ارزیابی‌های دیگری را توصیه کند.
فعالیت بدنی در بارداری بدون عارضه معمولاً باید ادامه پیدا کند، اما تمرین نیاز به تطبیق با سه‌ماهه سوم دارد. خونریزی واژینال، خروج مایع آمنیوتیک، انقباضات دردناک منظم، درد قفسه سینه، سرگیجه یا تنگی نفس غیرعادی از نشانه‌هایی هستند که باید فعالیت را متوقف کرده و برای دریافت راهنمایی پزشکی اقدام کرد.
تغذیه در هفته ۳۵ بارداری؛ چه چیزهایی اهمیت بیشتری دارند؟
در این مرحله هدف اصلی از تغذیه، ادامه تأمین نیازهای مادر و جنین است، نه افزایش حجم غذا به شکل افراطی. رژیم متنوع شامل منابع پروتئین، غلات کامل، سبزیجات، میوه‌ها، لبنیات یا جایگزین‌های مناسب و منابع چربی مفید می‌تواند مواد مغذی موردنیاز را تأمین کند. ادامه مصرف مکمل‌های دوران بارداری نیز باید مطابق توصیه پزشک باشد.
آهن اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا حجم خون مادر در بارداری افزایش یافته و آهن برای ساخت گلبول‌های قرمز موردنیاز است. ACOG نیاز روزانه آهن در بارداری را حدود ۲۷ میلی‌گرم ذکر می‌کند. منابع غذایی آن شامل گوشت، حبوبات و غلات غنی‌شده هستند و در صورت تشخیص کم‌خونی ممکن است مکمل بیشتری تجویز شود. مصرف خودسرانه دوزهای بالای آهن مناسب نیست، زیرا می‌تواند عوارض گوارشی ایجاد کند و مقدار موردنیاز باید با آزمایش و نظر پزشک تعیین شود.
کلسیم نیز برای رشد استخوان‌ها و دندان‌های جنین اهمیت دارد. برای بیشتر زنان باردار ۱۹ ساله و بالاتر، ACOG دریافت روزانه حدود ۱۰۰۰ میلی‌گرم کلسیم را توصیه می‌کند. لبنیات پاستوریزه، برخی نوشیدنی‌های غنی‌شده و تعدادی از مواد غذایی دیگر می‌توانند در تأمین این نیاز نقش داشته باشند.
اگر سوزش معده دارید، تقسیم غذا به وعده‌های کوچک‌تر ممکن است از خوردن حجم زیاد در یک وعده بهتر تحمل شود. آب کافی نیز اهمیت دارد، اما مقدار دقیق موردنیاز برای همه افراد یکسان نیست و به آب‌وهوا، سطح فعالیت و شرایط پزشکی بستگی دارد.
توصیه کلی «از تمام غذاهای چرب و شیرین خودداری کنید» نیز بیش از حد مطلق است. مهم‌تر از حذف کامل یک گروه، الگوی کلی متعادل، میزان مصرف و نیازهای فردی است. افزایش وزن مناسب در بارداری نیز عدد ثابتی برای همه زنان ندارد و به BMI پیش از بارداری و شرایط مادر بستگی دارد؛ بنابراین مقایسه افزایش وزن خود با دیگران معیار دقیقی نیست.
علائم خطر در هفته ۳۵ بارداری که نباید نادیده گرفته شوند
کاهش واضح یا تغییر غیرعادی حرکات جنین از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که باید همان روز بررسی شود. حتی در هفته‌های آخر بارداری انتظار نمی‌رود حرکات به دلیل بزرگ‌شدن جنین به‌طور محسوسی کمتر شوند.
خروج مایع از واژن، خونریزی، انقباضات منظم یا رو به افزایش، درد یا فشار قابل توجه لگنی و کمردرد مداوم نیز در ۳۵ هفتگی می‌توانند نشانه شروع زایمان زودرس باشند. چون هنوز به ۳۷ هفته نرسیده‌اید، چنین نشانه‌هایی نیازمند تماس فوری با پزشک، ماما یا مرکز زایمان هستند.
سردرد شدید یا مداومی که برطرف نمی‌شود، تاری دید یا مشاهده لکه‌های نورانی، تورم ناگهانی صورت و دست‌ها، درد قسمت فوقانی شکم ــ به‌ویژه سمت راست ــ تنگی نفس یا افزایش ناگهانی وزن نیز باید از نظر پره‌اکلامپسی بررسی شوند. پره‌اکلامپسی ممکن است بدون احساس بیماری واضح شروع شود و اندازه‌گیری فشار خون یکی از مهم‌ترین بخش‌های مراقبت‌های این دوره است.
هفته ۳۵ بارداری از یک طرف به زمان تولد نزدیک است و بسیاری از ناراحتی‌های آن بخشی از تغییرات طبیعی سه‌ماهه سوم هستند، اما از طرف دیگر هنوز چند هفته مهم از رشد مغز، ریه‌ها و افزایش وزن جنین باقی مانده است. بهترین معیار برای عبور ایمن از این مرحله، توجه به الگوی معمول حرکات جنین، ادامه ویزیت‌های دوران بارداری و شناخت تفاوت میان علائم طبیعی مانند براکستون‌هیکس با نشانه‌هایی است که به ارزیابی فوری نیاز دارند. در این هفته، کاهش حرکت جنین، خونریزی، نشت مایع، علائم پره‌اکلامپسی یا نشانه‌های زایمان را نباید تا ویزیت بعدی به تعویق انداخت.
هنوز نظری ثبت نشده است.