سرماخوردگی یک عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی است که می‌تواند توسط ویروس‌های مختلف ایجاد شود. آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه، گلودرد، سرفه و احساس خستگی از علائم شایع آن هستند و بیشتر موارد بدون درمان اختصاصی طی زمان بهبود پیدا می‌کنند. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا تأکید می‌کند که برای سرماخوردگی معمولی درمانی که ویروس را از بین ببرد وجود ندارد و مراقبت اصلی بر استراحت، مصرف مایعات و کنترل علائم متمرکز است. آنتی‌بیوتیک‌ها نیز در برابر ویروس‌های عامل سرماخوردگی مؤثر نیستند.
بنابراین سؤال «آیا انار برای سرماخوردگی خوب است؟» دو پاسخ متفاوت دارد. اگر منظور این باشد که آیا فرد سرماخورده می‌تواند انار بخورد و از مواد مغذی آن بهره ببرد، پاسخ مثبت است. اما اگر منظور این باشد که آیا انار یک درمان ضدویروسی اثبات‌شده برای سرماخوردگی است، شواهد موجود چنین ادعایی را تأیید نمی‌کنند.
انار چه مواد مغذی و ترکیباتی دارد؟
انار از نظر تغذیه‌ای میوه ارزشمندی است. بر اساس داده‌های تغذیه‌ای منتسب به USDA، هر ۱۰۰ گرم بخش خوراکی انار خام حدود ۸۳ کیلوکالری انرژی، ۱۸٫۷ گرم کربوهیدرات، ۴ گرم فیبر، ۲۳۶ میلی‌گرم پتاسیم و ۱۰٫۲ میلی‌گرم ویتامین C دارد. مقدار ویتامین K آن نیز حدود ۱۶٫۴ میکروگرم و فولات آن حدود ۳۸ میکروگرم در هر ۱۰۰ گرم گزارش شده است. حدود ۷۸ درصد وزن بخش خوراکی انار را نیز آب تشکیل می‌دهد.
این اعداد یک تصور رایج را اصلاح می‌کنند. انار حاوی ویتامین C است، اما از نظر تعریف تغذیه‌ای نمی‌توان آن را یکی از غنی‌ترین منابع این ویتامین دانست. نیاز روزانه توصیه‌شده ویتامین C برای مردان بزرگسال حدود ۹۰ میلی‌گرم و برای زنان بزرگسال حدود ۷۵ میلی‌گرم است. سازمان‌های تغذیه‌ای آمریکا غذایی را که دست‌کم ۲۰ درصد ارزش روزانه یک ماده مغذی را تأمین کند، «منبع بالا» در نظر می‌گیرند؛ درحالی‌که ۱۰۰ گرم انار حدود ۱۰ میلی‌گرم ویتامین C فراهم می‌کند.
ویژگی مهم‌تر انار از نظر پژوهشی، ترکیبات پلی‌فنولی آن است. پونیکالاژین، اسید الاژیک، آنتوسیانین‌ها و گروهی از تانن‌ها از مواد زیست‌فعال شناخته‌شده انار هستند. مرورهای علمی، فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی را برای این ترکیبات گزارش کرده‌اند، هرچند مقدار آنها بر اساس رقم انار، شرایط رشد و بخش مورد استفاده میوه متفاوت است.
این تفاوت مهم است؛ زیرا بسیاری از ادعاهای مربوط به «خاصیت ضدویروسی انار» نه از ویتامین C، بلکه از آزمایش‌هایی ناشی می‌شوند که عصاره‌های غلیظ پلی‌فنولی انار را بررسی کرده‌اند. خوردن چند قاشق دانه انار با قرار دادن یک ویروس در معرض عصاره آزمایشگاهی غلیظ یکسان نیست و نتایج این دو وضعیت را نباید مستقیماً به یکدیگر تعمیم داد.
خواص هسته خرما چیست؟ ۸ فایده مهم، مضرات و روش صحیح مصرف
آیا انار واقعاً سرماخوردگی را درمان می‌کند؟
در حال حاضر شواهد بالینی قوی برای اینکه مصرف انار بتواند سرماخوردگی معمولی را درمان کند، مدت بیماری را کوتاه کند یا شدت علائم را به‌طور قابل پیش‌بینی کاهش دهد وجود ندارد.
مطالعاتی که اغلب برای اثبات اثر ضدویروسی انار به آنها اشاره می‌شود، عمدتاً آزمایشگاهی هستند. برای مثال، مطالعه‌ای در سال ۲۰۰۹ نشان داد عصاره پلی‌فنولی تصفیه‌شده انار توانست تکثیر ویروس آنفلوانزای A/H3N2 را در سلول‌های آزمایشگاهی مهار کند. پونیکالاژین یکی از ترکیبات مؤثر در این آزمایش بود. اما مطالعه روی کشت سلولی انجام شده بود و نویسندگان نیز نتیجه گرفتند که برای بررسی کاربرد درمانی یا پیشگیرانه به مطالعات بیشتر نیاز است.
مطالعه آزمایشگاهی دیگری نیز نشان داد عصاره‌ها و پلی‌فنول‌های انار می‌توانند عفونت‌زایی چند سویه ویروس آنفلوانزا را در شرایط آزمایشگاهی کاهش دهند. میزان اثر حتی میان ویروس‌های مختلف یکسان نبود؛ نکته‌ای که نشان می‌دهد نمی‌توان عبارت کلی «انار ضدویروس است» را بدون مشخص‌کردن نوع ویروس، غلظت ماده و شرایط آزمایش به انسان تعمیم داد.
آزمایش‌های دیگری نیز اثر آب انار و عصاره‌های پلی‌فنولی آن را روی ویروس‌ها یا مدل‌های ویروسی مختلف بررسی کرده‌اند، اما پژوهشگران صراحتاً بر ضرورت انجام کارآزمایی‌های بالینی پیش از توصیه درمانی تأکید کرده‌اند. یک مرور علمی درباره اثرات ضدباکتریایی و ضدویروسی انار نیز نتیجه گرفته است که بخش بزرگی از شواهد موجود از آزمایش‌های سلولی و آزمایشگاهی به دست آمده و برای اثبات اثربخشی در بدن انسان به مطالعات بالینی نیاز است.
نکته مهم‌تر این است که آنفلوانزا با سرماخوردگی معمولی یک بیماری واحد نیست. ویروس‌های متعددی از جمله راینوویروس‌ها می‌توانند سرماخوردگی ایجاد کنند. بنابراین حتی اگر یک عصاره انار در محیط آزمایشگاه فعالیتی علیه یک سویه آنفلوانزا نشان دهد، نمی‌توان نتیجه گرفت خوردن انار راینوویروس یا سایر عوامل سرماخوردگی را در بدن انسان از بین می‌برد.
خواص هسته خرمالو چیست؟ فواید علمی، مضرات و روش صحیح مصرف
پس انار هنگام سرماخوردگی چه فایده‌ای دارد؟
فایده اصلی انار در دوران بیماری، همان ارزش تغذیه‌ای آن است. بیماری و کاهش اشتها ممکن است باعث شود رژیم غذایی فرد محدودتر شود و میوه‌ای مانند انار می‌تواند مقداری مایعات، کربوهیدرات، فیبر، پتاسیم، ویتامین C و ترکیبات گیاهی را وارد رژیم کند.
مصرف مایعات کافی نیز یکی از توصیه‌های استاندارد برای کنترل علائم سرماخوردگی است. CDC استراحت و دریافت مایعات کافی را از اقدامات اصلی مراقبت خانگی برای سرماخوردگی معرفی می‌کند. آب انار نیز مایع محسوب می‌شود، اما برای آب‌رسانی بدن برتری اثبات‌شده‌ای نسبت به آب یا سایر مایعات مناسب ندارد.
از طرف دیگر، دانه کامل انار علاوه بر آب و ترکیبات پلی‌فنولی، فیبر نیز دارد. بنابراین برای فردی که اشتهای معمول دارد، خوردن خود دانه‌های انار از نظر دریافت فیبر مزیتی دارد که در آب انار صاف‌شده کمتر است. متخصصان تغذیه کلینیک کلیولند نیز در مقایسه دانه و آب انار، مصرف میوه کامل و دانه‌ها را گزینه غذایی مطلوبی می‌دانند.
این فواید اما باید در حد خودشان بیان شوند. تأمین مواد مغذی و کمک به حفظ یک رژیم غذایی مناسب با «درمان ویروس» تفاوت دارد.
آیا ویتامین C انار از سرماخوردگی جلوگیری می‌کند؟
ویتامین C برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است و کمبود آن می‌تواند سلامت بدن را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، این موضوع با این ادعا که مصرف مقدار بیشتر ویتامین C مانع سرماخوردگی می‌شود یکسان نیست.
مرور نظام‌مند کاکرین که ده‌ها کارآزمایی را بررسی کرده، نشان داده است مصرف منظم مکمل ویتامین C در جمعیت عمومی به‌طور قابل توجهی احتمال ابتلا به سرماخوردگی را کاهش نمی‌دهد. در افرادی که به‌طور منظم مکمل دریافت می‌کردند، مدت سرماخوردگی اندکی کوتاه‌تر بود؛ اما شروع مصرف ویتامین C پس از آغاز علائم در مطالعات بررسی‌شده اثر مشخصی بر مدت یا شدت بیماری نداشت.
دفتر مکمل‌های غذایی مؤسسه ملی سلامت آمریکا نیز نتیجه مشابهی ارائه می‌کند: مصرف منظم ویتامین C ممکن است سرماخوردگی را اندکی کوتاه‌تر یا علائم را کمی خفیف‌تر کند، اما مصرف آن پس از شروع بیماری ظاهراً فایده مشخصی ندارد.
حتی این شواهد مربوط به مکمل‌های ویتامین C با دوزهایی بسیار بیشتر از مقدار موجود در یک وعده انار هستند. در نتیجه نمی‌توان نتایج مطالعات مکمل را مستقیماً به انار نسبت داد. انار می‌تواند یکی از منابع غذایی ویتامین C باشد، اما دلیل علمی کافی برای معرفی آن به‌عنوان «میوه درمان‌کننده سرماخوردگی به دلیل ویتامین C فراوان» وجود ندارد.
آب انار برای سرماخوردگی بهتر است یا خود انار؟
اگر فرد مشکل خاصی در جویدن یا بلع ندارد، مصرف دانه‌های کامل انار معمولاً انتخاب تغذیه‌ای کامل‌تری است؛ زیرا فیبر میوه نیز دریافت می‌شود. آب انار می‌تواند گزینه‌ای برای افرادی باشد که در دوران بیماری اشتهای کمی دارند یا مصرف مایعات برایشان ساده‌تر است، اما بهتر است نوشیدنی بدون شکر افزوده انتخاب شود.
آب انار غلیظ‌تر از میوه کامل مصرف می‌شود و نوشیدن مقدار زیاد آن می‌تواند مقدار قابل توجهی قند طبیعی وارد رژیم کند. به همین دلیل نیازی نیست فرد سرماخورده چندین لیوان آب انار بنوشد تا «ویروس دفع شود». چنین سازوکاری در مطالعات انسانی اثبات نشده است.
اگر گلودرد دارید، واکنش افراد به آب انار متفاوت است. طعم ترش و اسیدی بعضی انواع انار ممکن است برای برخی افراد احساس خوشایندی ایجاد کند و برای برخی دیگر گلو یا معده حساس را تحریک کند. اگر پس از مصرف آب انار احساس سوزش گلو، رفلاکس یا ناراحتی معده بیشتر می‌شود، دلیلی برای اصرار بر مصرف آن وجود ندارد.
همچنین گرم‌کردن یا سردکردن آب انار آن را به داروی ضدویروسی تبدیل نمی‌کند. دمای نوشیدنی را می‌توان بر اساس تحمل و راحتی فرد انتخاب کرد.
آیا پوست انار برای سرماخوردگی مفید است؟
بخش قابل توجهی از مطالعات آزمایشگاهی درباره انار روی پوست و عصاره‌های غلیظ پلی‌فنولی انجام شده است، زیرا غلظت برخی تانن‌ها و ترکیبات فنولی در این بخش‌ها بالا است. همین موضوع باعث شده در بعضی مطالب اینترنتی جوشانده پوست انار برای گلودرد، عفونت یا سرماخوردگی توصیه شود.
اما میان «فعالیت یک عصاره استانداردشده در آزمایشگاه» و «نوشیدن جوشانده پوست انار در خانه» فاصله زیادی وجود دارد. مقدار ترکیبات فعال، میزان جذب، دوز مناسب و ایمنی چنین فرآورده‌های خانگی استاندارد نیست. مرور علمی اثرات ضدمیکروبی انار نیز تأکید می‌کند که بیشتر یافته‌های ضدویروسی هنوز به تأیید در مطالعات انسانی نیاز دارند.
بنابراین برای سرماخوردگی نیازی به مصرف پوست انار، عصاره‌های ناشناخته یا مکمل‌های غلیظ انار وجود ندارد. مصرف معمول میوه خوراکی موضوع متفاوتی است و می‌تواند بخشی از رژیم غذایی سالم باشد.
انار ترش برای سرماخوردگی بهتر است یا انار شیرین؟
شواهد بالینی معتبری وجود ندارد که نشان دهد انار ترش یا انار شیرین یکی از دیگری برای درمان سرماخوردگی مؤثرتر است. ترکیب پلی‌فنول‌ها و مواد مغذی میان ارقام انار متفاوت است، اما این تفاوت به معنای اثبات اثر درمانی یک رقم خاص نیست. مرور جدید ترکیب انار نیز نشان می‌دهد میزان ترکیبات زیست‌فعال با ژنوتیپ و شرایط محیطی تفاوت قابل توجهی دارد.
بنابراین انتخاب میان انار ترش و شیرین بهتر است بر اساس ذائقه و تحمل دستگاه گوارش انجام شود. اگر فرد مبتلا به رفلاکس یا معده حساس است و انار ترش علائم او را تشدید می‌کند، نوع شیرین‌تر یا کنارگذاشتن موقت آن می‌تواند انتخاب راحت‌تری باشد.
چه چیزی واقعاً به بهبود علائم سرماخوردگی کمک می‌کند؟
سرماخوردگی معمولاً با گذشت زمان بهبود پیدا می‌کند. استراحت کافی و دریافت مایعات از اقدامات اصلی هستند. استفاده از دستگاه بخور تمیز یا بخور سرد، اسپری یا قطره سالین بینی و در افراد بالای یک سال عسل برای تسکین سرفه از توصیه‌هایی هستند که CDC برای کنترل علائم مطرح می‌کند. داروهای بدون نسخه نیز ممکن است بعضی علائم را موقتاً کاهش دهند، اما خود سرماخوردگی را درمان نمی‌کنند.
انار در این میان می‌تواند کنار پرتقال، کیوی، سبزیجات، سوپ، حبوبات و سایر غذاهای مغذی قرار گیرد، اما نیازی نیست رژیم دوران بیماری حول یک ماده غذایی خاص ساخته شود. برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، دریافت مجموعه‌ای از پروتئین، انرژی، ویتامین‌ها و مواد معدنی مهم‌تر از تمرکز افراطی روی یک میوه است.
همچنین هر علامت شبیه سرماخوردگی الزاماً سرماخوردگی نیست. آنفلوانزا و کووید-۱۹ نیز می‌توانند با سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، تب و خستگی ظاهر شوند. CDC توصیه می‌کند افرادی که علائم بیماری تنفسی دارند و در گروه پرخطر عوارض آنفلوانزا یا کووید قرار می‌گیرند، سریع با پزشک تماس بگیرند؛ زیرا درمان‌های ضدویروسی این دو بیماری در صورت شروع زودهنگام مؤثرتر هستند.
تنگی نفس یا تنفس سریع، کم‌آبی، تب بیش از چهار روز، ادامه علائم بیش از ۱۰ روز بدون بهبود، یا بهترشدن اولیه و سپس بازگشت یا تشدید تب و سرفه از شرایطی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند. تشدید یک بیماری زمینه‌ای نیز دلیل دیگری برای مراجعه است.
انار در نهایت یک میوه سالم است، نه داروی سرماخوردگی. ترکیبات پلی‌فنولی آن در محیط آزمایشگاه اثرات ضدویروسی جالبی نشان داده‌اند، اما این یافته‌ها هنوز ثابت نمی‌کنند خوردن انار بتواند ویروس سرماخوردگی را در بدن انسان مهار کند. ارزش واقعی انار در دوران سرماخوردگی، کمک به تنوع غذایی و تأمین آب، فیبر، پتاسیم، مقدار متوسطی ویتامین C و ترکیبات گیاهی است. اگر فرد آن را دوست دارد و مصرفش باعث تحریک گلو یا معده نمی‌شود، می‌تواند با خیال راحت در حد معمول از آن استفاده کند؛ بدون اینکه درمان‌های ضروری یا مراقبت‌های استاندارد را با آن جایگزین کند.
هنوز نظری ثبت نشده است.