نوتروفیل یا Neutrophil نوعی گلبول سفید و یکی از اصلی‌ترین اجزای سیستم ایمنی ذاتی است. این سلول‌ها برخلاف لنفوسیت‌ها که بخش مهمی از پاسخ ایمنی اختصاصی را تشکیل می‌دهند، برای واکنش سریع طراحی شده‌اند و از نخستین سلول‌هایی هستند که هنگام عفونت یا آسیب بافتی به محل فراخوانده می‌شوند. نوتروفیل‌ها به‌ویژه در دفاع در برابر بسیاری از باکتری‌ها و قارچ‌ها اهمیت دارند و پایین‌آمدن شدید تعداد آنها می‌تواند خطر عفونت‌های جدی را افزایش دهد.
نوتروفیل در آزمایش خون چیست؟
در آزمایش CBC with differential تعداد و درصد انواع مختلف گلبول‌های سفید بررسی می‌شود. پنج گروه اصلی شامل نوتروفیل، لنفوسیت، مونوسیت، ائوزینوفیل و بازوفیل هستند. در برگه آزمایش ممکن است کنار نوتروفیل عددی به‌صورت درصد، مثلاً NEUT%، و گاهی عددی به‌صورت شمارش مطلق نوشته شده باشد.
درصد نوتروفیل نشان می‌دهد چه سهمی از کل گلبول‌های سفید خون را نوتروفیل‌ها تشکیل داده‌اند. Merck گزارش می‌کند که نوتروفیل‌ها در بسیاری از بزرگسالان حدود ۴۵ تا ۷۵ درصد گلبول‌های سفید را تشکیل می‌دهند، اما محدوده مرجع آزمایشگاه‌ها یکسان نیست و سن، شرایط جسمی، ژنتیک، عفونت، دارو و عوامل دیگر می‌توانند نسبت سلول‌ها را تغییر دهند.
به همین دلیل اگر روی برگه آزمایش عدد NEUT برابر ۷۲ درصد یا ۴۰ درصد دیده می‌شود، نمی‌توان صرفاً از روی این درصد درباره بیماری قضاوت کرد. ممکن است درصد نوتروفیل بالا باشد اما تعداد واقعی نوتروفیل‌ها طبیعی باشد یا برعکس.
ANC چیست و چرا از درصد نوتروفیل مهم‌تر است؟
ANC یا Absolute Neutrophil Count به معنی شمارش مطلق نوتروفیل‌ها در حجم مشخصی از خون است. این عدد مستقیماً نشان می‌دهد چند نوتروفیل در هر میکرولیتر خون وجود دارد و برای ارزیابی خطر عفونت، به‌خصوص هنگام نوتروپنی، بسیار کاربردی است. مؤسسه ملی سرطان آمریکا نیز ANC را شاخصی برای سنجش تعداد نوتروفیل‌ها می‌داند و تأکید می‌کند هرچه ANC پایین‌تر باشد، خطر عفونت بیشتر می‌شود.
اگر آزمایشگاه ANC را مستقیم گزارش نکرده باشد، معمولاً می‌توان آن را با استفاده از تعداد کل WBC و درصد نوتروفیل‌ها محاسبه کرد. در بعضی گزارش‌ها سلول‌های نابالغ نواری یا Bands نیز در محاسبه در نظر گرفته می‌شوند. با این حال، در عمل بهتر است به عدد ANC که خود آزمایشگاه گزارش کرده است تکیه شود.
برای مثال ممکن است فردی WBC برابر ۳۰۰۰ داشته باشد و ۵۰ درصد سلول‌های سفید او نوتروفیل باشند. ANC او در حدود ۱۵۰۰ خواهد بود. فرد دیگری ممکن است ۸۰ درصد نوتروفیل داشته باشد، اما چون تعداد کل WBC بسیار پایین است، ANC او همچنان کم باشد. همین مثال نشان می‌دهد چرا «درصد نوتروفیل» به‌تنهایی برای تشخیص نوتروپنی کافی نیست.
مقدار طبیعی نوتروفیل چقدر است؟
برای نوتروفیل یک محدوده طبیعی جهانی و واحد وجود ندارد و بهتر است محدوده مرجع همان آزمایشگاه بررسی شود. Cleveland Clinic برای یک جمعیت بزرگسال سالم محدوده ANC حدود ۲۵۰۰ تا ۷۰۰۰ سلول در میکرولیتر را ذکر می‌کند، در حالی که منابع هماتولوژی معمولاً آستانه سنتی حدود ۱۵۰۰ سلول در میکرولیتر را به‌عنوان مرز پایین نوتروپنی به کار می‌برند.
این تفاوت به این معنی نیست که منابع با یکدیگر تناقض دارند؛ محدوده «مرجع جمعیت سالم» و آستانه‌ای که برای تعریف یک وضعیت بالینی استفاده می‌شود الزاماً یکسان نیستند.
حتی عدد ۱۵۰۰ نیز برای همه افراد یک مرز مطلق نیست. انجمن هماتولوژی آمریکا تأکید می‌کند افرادی با فنوتیپ Duffy-null ممکن است به‌طور طبیعی ANC پایین‌تری داشته باشند بدون اینکه خطر عفونت در آنها بیشتر باشد. این وضعیت با عنوان Duffy-null Associated Neutrophil Count یا DANC شناخته می‌شود و در برخی افراد با ریشه ژنتیکی آفریقایی و خاورمیانه‌ای شایع‌تر است.
بنابراین تفسیر عدد نوتروفیل باید فردمحور باشد و یک عدد مرزی بدون توجه به سابقه و وضعیت بالینی نباید باعث نگرانی یا بررسی‌های غیرضروری شود.
نوتروپنی چیست؟
وقتی شمارش مطلق نوتروفیل از محدوده مورد انتظار پایین‌تر باشد، اصطلاح Neutropenia یا نوتروپنی به کار می‌رود. در طبقه‌بندی متداول، ANC بین ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ در میکرولیتر نوتروپنی خفیف، بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ نوتروپنی متوسط و کمتر از ۵۰۰ نوتروپنی شدید در نظر گرفته می‌شود.
خطر عفونت با پایین‌تر آمدن ANC افزایش پیدا می‌کند و وقتی ANC زیر ۵۰۰ باشد، خطر عفونت به‌طور قابل توجهی بیشتر می‌شود. در این شرایط حتی بعضی میکروارگانیسم‌هایی که به‌طور طبیعی در دهان یا روده حضور دارند می‌توانند عفونت جدی ایجاد کنند.
با این حال، شدت خطر فقط به عدد بستگی ندارد. مدت زمانی که نوتروفیل پایین باقی می‌ماند، علت نوتروپنی، سلامت عمومی سیستم ایمنی، وجود بیماری زمینه‌ای و داروهای مصرفی نیز اهمیت دارند.
نوتروفیل پایین چه علائمی دارد؟
خود نوتروپنی اغلب علامت مشخصی ایجاد نمی‌کند. بسیاری از افراد فقط زمانی متوجه آن می‌شوند که CBC انجام می‌دهند یا دچار عفونت‌های مکرر می‌شوند. Merck تأکید می‌کند نوتروپنی به‌خودی‌خود معمولاً علامت اختصاصی ندارد و علائم بیشتر مربوط به عفونتی هستند که به دنبال ضعف دفاع نوتروفیلی ایجاد می‌شود.
تب، زخم‌های دردناک دهان، عفونت گلو، عفونت پوست، پنومونی و سایر عفونت‌های باکتریایی یا قارچی ممکن است در نوتروپنی شدید دیده شوند. در بعضی بیماران پاسخ التهابی نیز ضعیف‌تر از معمول است، بنابراین عفونت شدید ممکن است علائم موضعی کمتری ایجاد کند.
علت پایین بودن نوتروفیل چیست؟
علل نوتروپنی بسیار متنوع‌اند و می‌توانند از یک عفونت ویروسی گذرا تا بیماری‌های مغز استخوان متفاوت باشند. گاهی نوتروفیل‌ها در مغز استخوان به اندازه کافی تولید نمی‌شوند و گاهی سلول‌ها در گردش خون سریع‌تر از حد معمول مصرف یا تخریب می‌شوند.
عفونت‌های ویروسی می‌توانند باعث کاهش موقت نوتروفیل شوند و در بعضی کودکان این وضعیت برای چند روز پس از بیماری ویروسی مشاهده می‌شود. عفونت‌های شدید و سپسیس نیز در برخی شرایط می‌توانند نوتروفیل‌ها را کاهش دهند.
داروها یکی دیگر از علل مهم هستند. شیمی‌درمانی، برخی داروهای ضدتیروئید مانند متی‌مازول و پروپیل‌تیواوراسیل، بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها، کلوزاپین و تعدادی از داروهای دیگر می‌توانند تولید نوتروفیل را کم یا باعث تخریب ایمنی آنها شوند.
کمبود شدید ویتامین B12 یا فولات نیز ممکن است همراه با اختلال تولید سلول‌های خونی و کاهش نوتروفیل باشد. این وضعیت معمولاً تنها به نوتروفیل محدود نیست و ممکن است کم‌خونی ماکروسیتیک یا کاهش پلاکت نیز همراه آن دیده شود.
بیماری‌های مغز استخوان مانند کم‌خونی آپلاستیک، سندرم‌های میلودیسپلاستیک، لوسمی، میلوفیبروز و درگیری مغز استخوان توسط بعضی سرطان‌ها نیز می‌توانند تولید نوتروفیل را مختل کنند.
در بیماری‌های خودایمنی نیز ممکن است آنتی‌بادی‌ها یا مکانیسم‌های ایمنی باعث تخریب نوتروفیل شوند. لوپوس و سندرم فلتی از نمونه‌های شناخته‌شده‌اند. بزرگی طحال یا Hypersplenism نیز می‌تواند با گیرانداختن و برداشت بیشتر سلول‌های خونی باعث نوتروپنی شود.
نوتروفیل پایین در شیمی‌درمانی
یکی از موقعیت‌هایی که ANC اهمیت زیادی پیدا می‌کند، درمان سرطان است. شیمی‌درمانی می‌تواند سلول‌های سریع‌تقسیم مغز استخوان را تحت تأثیر قرار دهد و تولید گلبول‌های سفید از جمله نوتروفیل‌ها را کاهش دهد. CDC توضیح می‌دهد که نوتروپنی پس از شیمی‌درمانی خطر ابتلا به عفونت را افزایش می‌دهد.
زمان پایین‌ترین شمارش نوتروفیل یا Nadir به نوع دارو و برنامه درمانی بستگی دارد، اما CDC برای بسیاری از رژیم‌ها بازه حدود ۷ تا ۱۲ روز پس از شیمی‌درمانی را مطرح می‌کند. این عدد عمومی است و برنامه دقیق هر بیمار را باید تیم انکولوژی تعیین کند.
در برخی بیماران پزشک ممکن است از داروهای محرک تولید گلبول سفید مانند G-CSF استفاده کند تا مغز استخوان نوتروفیل بیشتری تولید کند. استفاده از این داروها بر اساس نوع سرطان، رژیم شیمی‌درمانی و خطر نوتروپنی تصمیم‌گیری می‌شود و درمانی نیست که برای هر ANC پایین تجویز شود.
تب و نوتروپنی؛ چه زمانی اورژانسی است؟
ترکیب تب و نوتروپنی می‌تواند یک وضعیت مهم و گاهی اورژانسی باشد، به‌ویژه در بیمارانی که تحت شیمی‌درمانی هستند.
CDC توصیه می‌کند فردی که تحت شیمی‌درمانی قرار دارد و دمای بدنش به ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر می‌رسد، فوراً با تیم درمان تماس بگیرد، زیرا تب ممکن است تنها نشانه عفونت باشد و عفونت در نوتروپنی می‌تواند به‌سرعت شدید شود.
این افراد نباید پیش از تماس با پزشک فقط با مصرف استامینوفن یا ایبوپروفن تب را پنهان کنند؛ NCI هشدار می‌دهد داروهای تب‌بر ممکن است نشانه یک عفونت جدی را مخفی کنند.
نوتروفیل بالا چیست؟
افزایش تعداد نوتروفیل‌ها Neutrophilia یا نوتروفیلی نام دارد. این وضعیت بسیار شایع است و در بسیاری از موارد واکنش طبیعی بدن به عفونت، التهاب یا استرس محسوب می‌شود، نه یک بیماری مستقل.
عفونت‌های باکتریایی از شناخته‌شده‌ترین علل نوتروفیلی هستند، اما التهاب، آسیب بافتی، شکستگی، جراحی، استرس جسمی یا روانی، سیگار و بعضی داروها نیز می‌توانند شمارش نوتروفیل را بالا ببرند.
بعضی بیماری‌های التهابی مزمن مانند آرتریت روماتوئید، بیماری التهابی روده و واسکولیت نیز می‌توانند با افزایش نوتروفیل همراه باشند.
در موارد کمتر شایع، افزایش پایدار و قابل توجه نوتروفیل می‌تواند در بیماری‌های خونی مانند لوسمی میلوئیدی مزمن یا برخی نئوپلاسم‌های میلوپرولیفراتیو دیده شود. به همین دلیل افزایش بسیار شدید یا مداوم نوتروفیل، به‌ویژه همراه با سایر تغییرات CBC، نیازمند ارزیابی پزشکی است.
آیا بالا بودن نوتروفیل یعنی عفونت باکتریایی؟
نه لزوماً.
نوتروفیلی می‌تواند در عفونت‌های باکتریایی دیده شود، اما یک آزمایش خون به‌تنهایی نمی‌تواند نوع عفونت را تعیین کند. التهاب بدون عفونت، مصرف بعضی داروها، سیگار، استرس، آسیب جسمی و بیماری‌های خونی نیز ممکن است همان الگوی آزمایشگاهی را ایجاد کنند.
بنابراین جمله «NEUT بالا یعنی عفونت باکتریایی» بیش از حد قطعی است. پزشک باید علائم بیمار، تعداد کل WBC، CRP یا سایر آزمایش‌ها و شرایط بالینی را کنار هم قرار دهد.
آیا کورتون نوتروفیل را بالا می‌برد؟
بعضی داروها می‌توانند شمارش نوتروفیل را تغییر دهند و کورتیکواستروئیدها از نمونه‌های شناخته‌شده‌اند. به همین دلیل هنگام تفسیر یک CBC باید داروهایی که بیمار مصرف می‌کند نیز در نظر گرفته شوند.
فردی که پس از شروع دارویی خاص با افزایش یا کاهش نوتروفیل مواجه شده است نباید دارو را خودسرانه قطع کند؛ تفسیر ارتباط دارو و آزمایش باید توسط پزشک انجام شود.
نوتروفیل‌ها چگونه میکروب‌ها را از بین می‌برند؟
یکی از مهم‌ترین روش‌های نوتروفیل برای از بین بردن میکروب‌ها فاگوسیتوز یا بیگانه‌خواری است. نوتروفیل میکروب را شناسایی و درون ساختاری به نام فاگوزوم محصور می‌کند. سپس گرانول‌های سلولی با این محفظه ادغام می‌شوند و آنزیم‌ها، پروتئین‌های ضد میکروبی و سیستم‌های شیمیایی مختلف برای نابودی عامل عفونی فعال می‌شوند.
یکی از این مکانیسم‌ها تولید Reactive Oxygen Species یا ROS است. آنزیم NADPH oxidase در ایجاد این مواد واکنش‌پذیر نقش دارد و همراه با پروتئین‌ها و آنزیم‌های گرانولی به نابودی بسیاری از میکروارگانیسم‌ها کمک می‌کند.
گرانول‌های نوتروفیل چه هستند؟
نوتروفیل‌ها نوعی گرانولوسیت محسوب می‌شوند؛ یعنی درون سیتوپلاسم آنها گرانول‌هایی حاوی مواد فعال وجود دارد. این گرانول‌ها می‌توانند آنزیم‌ها و پروتئین‌های ضد میکروبی مانند myeloperoxidase، neutrophil elastase، lysozyme و lactoferrin را ذخیره کنند.
هنگام مواجهه با عامل بیماری‌زا، بخشی از این محتویات درون فاگوزوم یا در شرایط خاص خارج سلول آزاد می‌شوند. همین مواد برای نابودی میکروب مفیدند، اما اگر بدون کنترل در بافت آزاد شوند می‌توانند به سلول‌های خود بدن نیز آسیب بزنند.
همین دوگانگی یکی از دلایلی است که نوتروفیل هم در دفاع ایمنی و هم در آسیب التهابی نقش دارد.
NET چیست؟
نوتروفیل‌ها علاوه بر فاگوسیتوز می‌توانند ساختارهایی به نام Neutrophil Extracellular Traps یا NETs ایجاد کنند. این ساختارهای شبکه‌مانند از DNA، هیستون‌ها و پروتئین‌های ضد میکروبی تشکیل شده‌اند و می‌توانند بعضی عوامل بیماری‌زا را به دام بیندازند.
با این حال NETها فقط مفید نیستند. تشکیل بیش از حد یا پاک‌سازی ناکافی آنها با التهاب، آسیب بافتی، بیماری‌های خودایمنی و ترومبوز ارتباط پیدا کرده است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند نوتروفیل‌ها نقش بسیار پیچیده‌تری از یک «سلول قاتل باکتری» دارند.
فاگوسیتوز همچنان یکی از مهم‌ترین مکانیسم‌های شناخته‌شده نوتروفیل برای حذف میکروب‌ها محسوب می‌شود و نباید NET را به‌عنوان تنها یا اصلی‌ترین روش دفاع این سلول معرفی کرد.
نوتروفیل‌ها چگونه به محل عفونت می‌رسند؟
هنگام عفونت یا آسیب، بافت‌ها و سلول‌های ایمنی مولکول‌های پیام‌رسان آزاد می‌کنند. این پیام‌ها باعث فعال‌شدن دیواره عروق و جذب نوتروفیل‌ها می‌شوند. نوتروفیل‌ها از جریان خون خارج می‌شوند و در امتداد شیب مواد شیمیایی به سمت محل التهاب حرکت می‌کنند؛ فرایندی که به آن Chemotaxis یا کموتاکسی گفته می‌شود.
بعد از رسیدن به محل، نوتروفیل می‌تواند عامل بیماری‌زا را فاگوسیتوز کند، گرانول‌های خود را فعال کند، ROS تولید کند و با سایر سلول‌های ایمنی ارتباط برقرار کند.
این واکنش بسیار سریع است و به همین دلیل نوتروفیل‌ها معمولاً از اولین سلول‌های ایمنی هستند که در التهاب حاد تجمع پیدا می‌کنند.
نوتروفیل‌ها کجا ساخته می‌شوند؟
نوتروفیل‌ها مانند سایر سلول‌های خونی از سلول‌های بنیادی خون‌ساز در مغز استخوان منشأ می‌گیرند. این سلول‌ها چند مرحله بلوغ را طی می‌کنند تا به نوتروفیل بالغ تبدیل شوند و سپس وارد گردش خون شوند.
یکی از مهم‌ترین تنظیم‌کننده‌های این فرایند Granulocyte Colony-Stimulating Factor یا G-CSF است. افزایش نیاز بدن در عفونت یا شرایط خاص می‌تواند تولید و آزادشدن نوتروفیل از مغز استخوان را افزایش دهد.
همین مسیر مبنای استفاده درمانی از فرآورده‌های G-CSF مانند filgrastim در بعضی بیماران در معرض نوتروپنی شدید است.
Band Neutrophil چیست؟
در برخی آزمایش‌ها ممکن است اصطلاح Band یا Band Neutrophil دیده شود. Bandها نوتروفیل‌هایی هستند که هنوز کاملاً به شکل بالغ چندلوبی نرسیده‌اند.
در بعضی عفونت‌های شدید یا تحریک شدید مغز استخوان، تعداد بیشتری از این سلول‌های نسبتاً نابالغ وارد خون می‌شوند. اصطلاح قدیمی Left Shift یا شیفت به چپ برای افزایش نسبی اشکال نابالغ سری نوتروفیلی استفاده می‌شود.
وجود Band بالا به‌تنهایی تشخیص یک عفونت خاص نیست و مانند سایر اجزای CBC باید همراه با وضعیت بالینی تفسیر شود.
درصد نوتروفیل مهم‌تر است یا تعداد مطلق؟
برای ارزیابی خطر ناشی از کمبود نوتروفیل، ANC معمولاً ارزش بالینی بیشتری از درصد نوتروفیل دارد.
فرض کنید درصد نوتروفیل ۴۰ درصد باشد. اگر WBC برابر ۷۰۰۰ باشد، تعداد مطلق نوتروفیل‌ها حدود ۲۸۰۰ است و ممکن است کاملاً مناسب باشد. اما اگر همین ۴۰ درصد در فردی با WBC برابر ۲۰۰۰ دیده شود، ANC حدود ۸۰۰ خواهد بود و نوتروپنی متوسط مطرح می‌شود.
به همین دلیل بهتر است هنگام تفسیر آزمایش به NEUT% به‌تنهایی نگاه نکنید.
آیا نوتروفیل پایین یعنی سیستم ایمنی ضعیف است؟
نوتروفیل بسیار پایین می‌تواند دفاع بدن در برابر بعضی عفونت‌های باکتریایی و قارچی را کاهش دهد، به‌خصوص اگر ANC زیر ۵۰۰ باشد.
اما هر کاهش خفیف نوتروفیل به معنی «ضعف سیستم ایمنی» نیست. بعضی افراد به‌طور طبیعی ANC پایین‌تری دارند و هیچ افزایش خطری برای عفونت ندارند. DANC مثال مهمی از این وضعیت است.
همچنین عملکرد سیستم ایمنی به صدها عامل دیگر وابسته است و نمی‌توان وضعیت کل ایمنی بدن را با یک عدد در CBC مشخص کرد.
آیا نوتروفیل بالا خطرناک است؟
نوتروفیلی معمولاً نشانه واکنش بدن به یک وضعیت دیگر است و عدد بالا به‌خودی‌خود الزاماً خطرناک نیست. برای مثال پس از عفونت، التهاب، استرس شدید یا بعضی داروها ممکن است نوتروفیل موقتاً بالا برود و بعد از برطرف‌شدن عامل به محدوده قبلی بازگردد.
اما اگر افزایش قابل توجه نوتروفیل در آزمایش‌های مکرر باقی بماند، بسیار شدید باشد یا با کاهش وزن، تب طولانی، تعریق شبانه، بزرگی طحال، کم‌خونی یا تغییر پلاکت همراه شود، بررسی بیشتر منطقی است.
آیا نوتروفیل پایین با تغذیه درمان می‌شود؟
فقط در صورتی که علت کمبود یک ماده غذایی باشد.
کمبود شدید B12 یا فولات می‌تواند باعث نوتروپنی شود، بنابراین اصلاح این کمبود ممکن است تعداد نوتروفیل را بهبود دهد. اما اگر علت شیمی‌درمانی، بیماری خودایمنی، دارو، بیماری مغز استخوان یا DANC باشد، خوردن مواد غذایی خاص مشکل را برطرف نمی‌کند.
هیچ میوه، دمنوش یا مکملی وجود ندارد که ثابت شده باشد در همه افراد نوتروفیل را به‌سرعت افزایش می‌دهد.
مصرف خودسرانه B12، فولات، آهن یا مکمل‌های موسوم به «تقویت سیستم ایمنی» بدون مشخص‌شدن علت نیز توصیه نمی‌شود.
درمان نوتروفیل پایین چیست؟
درمان بر اساس علت و شدت نوتروپنی تعیین می‌شود.
نوتروپنی خفیف و گذرا پس از یک عفونت ویروسی ممکن است فقط به تکرار CBC نیاز داشته باشد. اگر دارویی عامل مشکل باشد، پزشک درباره قطع، جایگزینی یا تغییر دوز آن تصمیم می‌گیرد. در کمبود B12 یا فولات، همان کمبود اصلاح می‌شود و در بیماری‌های مغز استخوان، خود بیماری باید درمان شود.
در برخی بیماران، به‌خصوص هنگام درمان سرطان، از داروهای محرک تولید نوتروفیل استفاده می‌شود. اگر بیمار نوتروپنی همراه با تب یا علائم عفونت داشته باشد، ممکن است ارزیابی فوری و درمان آنتی‌بیوتیکی لازم شود. Merck نیز تأکید می‌کند نوتروپنی همراه با تب یا علائم عفونت نیازمند توجه فوری است.
درمان نوتروفیل بالا چیست؟
خود نوتروفیلی معمولاً درمان اختصاصی ندارد و باید علت آن مشخص شود.
اگر علت عفونت باشد، درمان عفونت مطرح است. اگر دارو یا سیگار نقش داشته باشد، پزشک شرایط را ارزیابی می‌کند. در بیماری التهابی، کنترل التهاب اهمیت دارد و اگر افزایش نوتروفیل ناشی از اختلال خونی باشد، درمان اختصاصی هماتولوژی لازم خواهد بود.
بنابراین هدف درمان پایین آوردن تصادفی عدد نوتروفیل نیست؛ بلکه باید مشخص شود چرا این عدد افزایش یافته است.
چه زمانی نوتروفیل پایین نیاز به بررسی بیشتر دارد؟
یک نوبت ANC کمی پایین، به‌خصوص پس از عفونت اخیر و بدون علامت، الزاماً نشانه بیماری جدی نیست. شمارش نوتروفیل می‌تواند در زمان‌های مختلف تغییر کند و Merck اشاره می‌کند فعالیت، استرس، عفونت و داروها می‌توانند باعث نوسان تعداد نوتروفیل شوند؛ بنابراین در بعضی شرایط تکرار آزمایش لازم است.
بررسی بیشتر زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که نوتروپنی متوسط یا شدید باشد، در آزمایش‌های تکراری باقی بماند، بیمار عفونت‌های مکرر داشته باشد یا هم‌زمان هموگلوبین یا پلاکت نیز غیرطبیعی باشند.
کاهش چند رده سلول خونی به‌طور هم‌زمان می‌تواند احتمال اختلال مغز استخوان، بیماری سیستمیک یا کمبودهای خاص را مطرح کند و معمولاً نیاز به ارزیابی دقیق‌تری دارد.
آیا برای نوتروفیل پایین آزمایش مغز استخوان لازم است؟
خیر، برای همه افراد لازم نیست.
در بسیاری از موارد علت از روی سابقه، داروها، عفونت اخیر و آزمایش‌های خون مشخص می‌شود. Merck می‌گوید اگر علت واضحی مانند شیمی‌درمانی وجود نداشته باشد و نوتروپنی پایدار یا قابل توجه باشد، بررسی مغز استخوان ممکن است برای مشخص‌شدن اختلال تولید سلول‌ها لازم شود.
تصمیم برای نمونه‌برداری مغز استخوان بر اساس شدت، مدت نوتروپنی، سایر اجزای CBC و علائم فرد گرفته می‌شود.
آیا نوتروفیل با سرطان ارتباط دارد؟
برخی سرطان‌های خون یا بیماری‌هایی که مغز استخوان را درگیر می‌کنند می‌توانند باعث کاهش یا افزایش نوتروفیل شوند، اما یک NEUT بالا یا پایین در یک آزمایش به معنی سرطان نیست.
لوسمی، لنفوم، میلوما، سندرم میلودیسپلاستیک و متاستاز بعضی تومورها به مغز استخوان ممکن است تولید طبیعی نوتروفیل را مختل کنند. از طرف دیگر برخی نئوپلاسم‌های میلوپرولیفراتیو می‌توانند با افزایش نوتروفیل همراه باشند.
در بیماری‌های بدخیم معمولاً یافته‌های دیگری مانند تغییر سایر سلول‌های خون، سلول‌های غیرطبیعی، علائم سیستمیک یا یافته‌های معاینه نیز وجود دارند.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
اگر فردی نوتروپنی شناخته‌شده، به‌خصوص پس از شیمی‌درمانی، دارد و دچار تب ۳۸ درجه یا بیشتر، لرز، تنگی نفس، سرفه جدید، گلودرد، زخم دهان، سوزش ادرار، قرمزی و تورم پوست، اسهال یا استفراغ شده است، باید سریع با تیم درمان تماس بگیرد. CDC تأکید می‌کند عفونت در افراد تحت شیمی‌درمانی و دارای نوتروپنی می‌تواند به بستری یا حتی عوارض کشنده منجر شود.
برای افراد بدون شیمی‌درمانی نیز ANC بسیار پایین همراه با تب یا علائم واضح عفونت نیازمند ارزیابی فوری است.
در مقابل، یک درصد نوتروفیل کمی خارج از محدوده در فرد سالم و بدون علامت معمولاً به‌تنهایی اورژانس محسوب نمی‌شود.
اگر NEUT آزمایش من بالا یا پایین است چه کار کنم؟
ابتدا مشخص کنید عدد روی برگه درصد نوتروفیل است یا ANC. سپس WBC، سایر اجزای CBC و محدوده مرجع همان آزمایشگاه را بررسی کنید. اگر فقط درصد کمی بالا یا پایین است اما ANC طبیعی است، ممکن است یافته اهمیت زیادی نداشته باشد.
اگر ANC پایین است، شدت آن اهمیت دارد. عدد زیر ۱۵۰۰ معمولاً نیازمند تفسیر بالینی است، زیر ۱۰۰۰ اهمیت بیشتری دارد و زیر ۵۰۰ با خطر بالاتر عفونت همراه است؛ با این حال DANC و شرایط فردی می‌توانند تفسیر را تغییر دهند.
اگر نوتروفیل بالا است نیز باید مشخص شود آیا عفونت، التهاب، استرس، دارو، سیگار یا علت دیگری وجود دارد. افزایش پایدار یا بسیار شدید معمولاً ارزش بررسی بیشتری دارد.
نوتروفیل در نهایت فقط یک عدد آزمایشگاهی نیست؛ این سلول یکی از اجزای مهم خط دفاع سریع بدن است، اما نتیجه CBC زمانی معنی واقعی پیدا می‌کند که ANC، WBC، سایر سلول‌های خون، داروها، سابقه عفونت و وضعیت بالینی فرد در کنار یکدیگر تفسیر شوند. مهم‌ترین اشتباه، قضاوت درباره «قوی یا ضعیف بودن سیستم ایمنی» فقط از روی درصد NEUT است. در عمل، به‌خصوص هنگام نگرانی از نوتروپنی، شمارش مطلق نوتروفیل اطلاعات کاربردی‌تری ارائه می‌دهد.
هنوز نظری ثبت نشده است.