آلبومین چیست و چطور می‌توان میزان آن را اندازه‌گیری کرد؟

آلبومین رایج‌ترین پروتئین موجود در پلاسمای خون است. این پروتئین به حمل هورمون‌ها، ویتامین‌ها و آنزیم‌ها در سراسر بدن کمک می‌کند. آلبومین در کبد ساخته و به ‌سرعت وارد جریان خون می‌شود.

محدوده طبیعی برای سطوح آلبومین بین ۳.۴ تا ۵.۴ گرم در دسی لیتر (g/dL) یا ۳۴ تا ۵۴ گرم در لیتر (g/L) است. سطوح پایین آلبومین در خون ممکن است نشان‌دهنده مشکلات جدی کبد و کلیه باشد. سطوح بالا که به‌عنوان هیپرآلبومینمی شناخته می‌شود نیز می‌تواند نشانه کم‌آبی بدن یا اسهال باشد.

نقش آلبومین در بدن

پروتئین‌ها یکی از مهم‌ترین مواد در بدن هستند و در بسیاری از فرآیندهای بدن نقش دارند. در این میان آلبومین چندین نقش مهم و اساسی ایفا می‌کند که عبارتند از:

• پلاسمای خون : به دلیل اندازه مولکولی بزرگتر، آلبومین قادر به جذب آب و سایر مولکول‌ها بوده و به ایجاد فشار خون مناسب در رگ‌ها کمک می‌کند.
• تحویل لیگاند : لیگاندها مولکول‌هایی هستند که در بدن تولید می‌شوند و برای سلول‌ها و مواد شیمیایی درگیر در عملکرد سیستم‌های بدن ضروری هستند.
• تحویل دارو: این پروتئین داروهای خاصی مثل متادون، پروپرانولول، تیوپنتال، فوروزماید، وارفارین، متوترکسات را از طریق جریان خون حمل می‌کند.

سطوح غیرطبیعی آلبومین تأثیر مهمی بر بدن می‌گذارد و نه ‌تنها می‌تواند اثری نامطلوب ایجاد کند، بلکه ممکن است نشانه‌ای از مسائل دیگر باشد.

برخی از شرایط مرتبط با سطوح آلبومین غیرطبیعی عبارتند از:

• مشکلات کلیوی : اختلال در عملکرد کلیه، به‌ویژه در بیماری مزمن کلیه (CKD) منجر به کاهش سطح آلبومین می‌شود. بیماری کلیوی همچنین می‌تواند منجر به ورود آلبومین به ادرار شود.
• بیماری‌های کبدی : سطوح پایین‌تر آلبومین در بیماری‌های کبدی مانند هپاتیت‌ و التهاب کبد که اغلب به دلیل عفونت ویروسی رخ می‌دهند نیز دیده می‌شود.
• بیماری کرون: کرون التهابی مداوم در دستگاه گوارش است که به مشکلاتی در جذب مواد مغذی منتهی می‌شود. در این موارد نیز سطح آلبومین پایین است.
• بیماری سلیاک : این بیماری اختلالی خودایمنی است که در آن غذاهای حاوی گلوتن مانند گندم، جو یا چاودار باعث حمله گلبول‌های سفید به پوشش روده کوچک می‌شوند. در این حالت نیز سطح آلبومین کاهش می‌یابد.
• بیماری تیروئید : مجموعه‌ای از بیماری‌‌ها می‌توانند غده تیروئید را تحت تاثیر قرار دهند و باعث ایجاد مشکلاتی در سیستم ایمنی بدن شوند. این مسائل منجر به کاهش سطح آلبومین می‌شود.
• بیماری ویپل : این عفونت نادر باکتریایی مفاصل و سیستم گوارشی را تحت تأثیر قرار داده و توانایی بدن برای هضم غذا را مختل می‌کند. در این مورد نیز سطح آلبومین کمتر از حد طبیعی خواهد بود.
• سوء‌تغذیه : کاهش سطح آلبومین در خون ممکن است نشانه سوءتغذیه باشد.
• کم آبی بدن : آب ناکافی در بدن باعث افزایش سطح آلبومین می‌شود.
• جراحی کاهش وزن : پس از جراحی کاهش وزن، وقتی توانایی بدن در جذب مواد مغذی کم می‌شود، ممکن است سطح آلبومین افزایش یابد.
• رژیم غذایی با پروتئین بالا : در کسانی که رژیم‌های غذایی با پروتئین بسیار بالا دارند، سطوح پایین‌تر آلبومین دیده می‌شود.

آزمایش خون آلبومین (ALB)

معمولاً در صورت مشکوک ‌بودن به اختلال عملکرد کبد یا کلیه، آزمایش خون آلبومین توصیه می‌شود. از علائم بیماری‌های کبدی می‌توان به تهوع و استفراغ، کاهش اشتها، خستگی مفرط، احساس ضعف، یرقان یا زردی پوست، التهاب و درد در ناحیه‌ شکمی، التهاب در پاها و ناحیه‌ قوزک پا، خارش پوست مکرر در نواحی مختلف بدن، ادرار تیره و مدفوع روشن اشاره کرد.

برخی از نشانه‌های بیماری‌های کلیوی نیز عبارتند از: التهاب دست‌ها و پاها، پف کردن پلک چشم، خشکی پوست، خارش پوست در نواحی مختلف، بی‌حسی پوست در نواحی مختلف، خستگی مفرط، افزایش یا کاهش ادرار، ادرار خونی، ادرار کف‌آلود، کاهش اشتها و کاهش وزن غیر طبیعی، نفس‌های کوتاه یا درد هنگام تنفس عمیق، مشکلات خواب، تهوع و استفراغ، گرفتگی عضلانی و کاهش تمرکز.

این تست بخشی از غربالگری استاندارد سطح قند و سلامت گوارشی به نام پانل متابولیک جامع (CMP) است.

برای انجام آزمایش، نمونه خون از رگ بازوی فرد گرفته می‌شود. به غیر از برخی کبودی‌های احتمالی، هنگام جمع‌آوری نمونه‌ها هیچ خطری وجود ندارد.

نتایج تست آلبومین معمولا باید بین ۳.۴ تا ۵.۴ گرم در دسی‌لیتر گزارش شود. اگر نتایج شما خارج از این محدوده باشد، پزشک شما متوجه می‌شود که ممکن است کبد، کلیه یا سایر سیستم گوارش شما مشکل داشته باشد.

آمادگی های لازم برای انجام تست آلبومین

در قدم اول، برای انجام تست باید برای چند ساعت قبل از آزمایش هیچ نوشیدنی یا خوراکی مصرف نکنید. از آنجاییکه برخی داروها روی نتیجه‌ تست شما تاثیر می‌‌گذارند،  اگر از داروی خاصی مثل انسولین، داروهای استروئیدی و هورمونی استفاده می‌‌کنید، بهتر است پزشکتان در جریان بگذارید.

علاوه بر این، در صورتی مصرف هرگونه ویتامین، مکمل یا مواد مخدر حتما با پزشکتان مشورت کنید. اگر باردار هستید و یا از داروهای ضدبارداری استفاده می‌‌کنید، ممکن است سطح این پروتئین در خون شما پایین‌تر از حد طبیعی باشد. پس حتما در این شرایط نیز به پزشک خود اطلاع دهید.

جالب است بدانید که آلبومین در غذاهایی مثل گوشت گاو، شیر، پنیر، ماست، تخم مرغ و برخی ‌ماهی‌ها یافت می‌شود.

باید توجه داشته باشید که کاهش شدید سطح آلبومین در خون، مخصوصا در افراد مسن می‌تواند ریسک مرگ را به دلایل مختلف افزایش دهد.